İnternet’te İfade Özgürlüğü Kılavuzu

[kurtulush]

İnternet'te her düzenleme ifade özgürlüğü ilkesine dayanmalı; demokratik ve şeffaf bir toplumda, herkes İnternet üzerinden erişmek istediği bilgiye kendi karar verir. Filtreleri İnternet kullanıcılarından başkası yerleştiremez.

Ankara 12. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 17 Ocak'ta koyduğu erişim yasağı kalktıktan bir gün sonra bu kez Sivas 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 16 Ocak'ta verdiği bir karar uygulamaya sokulmuştu. Karar, görüntülerin kaldırılması üzerine kaldırıldı ve site dün (23 Ocak) akşam itibarıyla yeniden erişime açıldı.
"Atatürk'e hakaret" içeren görüntüler gerekçe gösterilerek dünyada milyonlarca ziyaretçisi olan youtube.com video paylaşım sitesine bir haftadır Türkiye'den erişim yasaktı.

İnternet’te ifade özgürlüğünün ilkeleri

Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) 20 Haziran 2006 tarihinde ortaklaşa yapılan bir çalışmayla yayımladığı "İnternet'te İfade Özgürlüğü"ne dair tavsiyeler İfade özgürlüğükapsamında kalan konularaaçıklık getiriyor.
Tavsiyeler şu sorulara yanıt getirmeyi amaçlıyor: İfade özgürlüğü kapsamında kaldığı sürece devletler, İnternet'te içerikleri denetlemeye çalıştıklarında nasıl bir temelde hareket etmeliler? Siteler filtrelenmeli midir? Yoksa, İnternet üzerindeki faaliyet gösteren yayınlar bunun için izin mi almalılar? İnternet'te teknik hizmeti üstlenenlerin sorumluluğu nedir?

RSF ve AGİT’ten altı temel ilke

Tavsiyelerin tüm devletleri ilgilendirdiğini açıklayan RSF, çalışmayı Dünya Bilgi Toplumu Zirvesi'ne de katkı oluşturması amacıyla duyurmuştu. Bildirge, şu altı temel ilkeye dayanıyor:

1. İnternet'te bilgi dolaşımını ilgilendiren her düzenleme Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi'nin 19. maddesinden tanımlandığı üzere ifade özgürlüğü ilkesini dayanmalıdır.

2. Demokratik ve şeffaf bir toplumda, her vatandaş İnternet üzerinden erişmek istediği bilgiye kendisi karar verir. İçeriğin hükümetlerce filtrelenmesi ve sınırlandırılması (rating) kabul edilemez. Filtreleri İnternet kullanıcılarından başkası yerleştiremez. Daha üst düzeyde (ulusal ve hatta yerel) bir filtreleme bilginin özgür dolaşımına aykırıdır.

3. Bir İnternet sitesine hükümet yetkilileri nezdinde kayıt zorunluluğu getirilmesi kabul edilemez. Televizyon veya radyo kuruluşları için geçerli olan frekans tahsis şartı, altyapısı sınırsız kaynaklara dayanan İnternet için geçerli değildir. Tersine, İnternet yayınlarına kayıt zorunluluğu, İnternet üzerinde dolaşan fikirler, düşünce ve bilgilerin baskı altında tutulması gibi bir tehlike yaratır.

4- İnternet'te teknik hizmet verenler, yargı kararı karşı gelmedikçe, basit bir içerik iletimi veya bir içeriği barındırmaktan sorumlu tutulamazlar. Bir sitedeki içeriğin yasal ve yasadışı oluşuyla ilgili kararı teknik servisleri değil ancak Yargı verir. Böylesi bir yargı prosedürü ise, şeffaflık ve sorumluluk ilklerini dayanmalı ve karara itiraz hakkını saklı tutmalı.

5- Bir devletin mevzuatı, ancak kendi topraklarında barındırılan (host edilen) içeriklere uygulanabilir ("upload rule" ilkesi); bu topraklarda "yüklenen" içerikleri kapsayamaz.

6- İnternet, İnternet günlükleri (blog'lar) gibi gün geçtikçe gelişen, değişen medya çeşitleri ile yeni yayıncılık olanaklarını içeriyor. İnternet'te yazı yazan kişilerle birlikte İnternet habercileri, ifade özgürlüğüne dair temel haklardan, iletişimle kaynaklarının gizliliğine dair ek güvencelerden de yararlanabilmelidirler. (EÖ/TK)

[FONT=Verdana]Bu siteye erişim mahkeme kararı ile engellenmiştir.[/FONT]

Mahkemeler, birkaç sayfasının "zararlı" ya da"yasadışı" olduğuna hükmettikleri, bütün dünyada milyonlarca kişininkullandığı İnternet sitelerinin tamamına erişimi engelleme kararı veriyor.Bunun en son örneği video paylaşım sitesi Youtube. Yine milyonlarca kişinin kullandığıkişisel günlüklerden oluşan Wordpress ağına Ağustos 2007'den beri Türkiye'den ulaşılamıyor. Hatta Wordpress, rahat ulaşılabilsin diye wordprexy adresini de kullanıma soktu. Ama Türk Telekom buna erişimi de engelledi.

Açık hak ihlali

Türkiye'de İnternet omurgasının başında oturan Türk Telekom, mahkeme kararı eline geçer geçmez bu sitelere erişimi kapatıyor.

Fakat İnternet'in (ağlar ağının) mantığını anlamamışlığıngöstergesi olan bu uygulama, aslında iki tür hak ihlali demek: 1. İfade özgürlüğünün ihlali. 2. Bilgiye erişim, bilginin paylaşılması, halkın bilgi edinme hakkının/özgürlüğünün ihlali.

Çözüm zor değil

İşin aslı, bu sansürü aşmak hiç de zor değil. Size üç yol önereceğiz. En kolayından başlayalım. Ama önce nasıl sansürlendiğimizi teknik olarak bir anlayalım: Türk Telekom, örneğin youtube'a erişimi engellemek istediğinde, kendi omurgası üzerinden erişmek isteyen kullanıcıların bu adrese erişmesinin önünü kesiyor. Dolayısıyla çözüm, sistemi aslında youtube'a erişilmediğine inandırmaktan ya da bu omurganın dışına çıkmaktan geçiyor.

Birinci yol: İnternet sayfaları üzerinden

Bazı İnternet sayfaları, erişimi engellenen sitelere kendiüz erlerinden erişmenize olanak tanıyor. Bir tür Web sayfası üzerinden"vekil sunucu" hizmeti veriyorlar yani. Böylece siz önce bu sayfayaulaşıyorsunuz. Dolayısıyla Türk Telekom sistemi sizin yalnızca o sayfaya eriştiğinizi düşünüyor ve bunu engellemiyor. Daha sonra, bu sayfa üzerinden istediğiniz adrese erişebiliyorsunuz.

Bu sitelerden en çok bilineni Anonymouse.org ve YouHide.com - Anonymous Proxy Server.

Bu sayfalarda karşınıza çıkan forma gitmek istediğiniz adresi yazmanız yeterli.

Biz, kendi denemelerimizde www.ktunnel.comadresinin gayet iyi sonuç verdiğini gördük. Özellikle yüksek boyutlu video'lar içeren Youtube için.

İkinci yol: Tarayıcınızın bağlantı ayarlarında vekil sunucukullanmak

Aslında bu yol, birinci yolun daha teknik bir türü. Bu seferİnternet'te gezinmek için kullandığınız programın (İnternet tarayıcısı, yani Firefox, Internet Explorer, Opera, Safari gibi) bir "proxy" yani"vekil sunucu" üzerinden İnternet'e bağlanmasını saplıyorsunuz.

Tarayıcınızın bağlantı ayarlarında vekil sunucu belirlerseniz, Türk Telekom omurgasından doğruca bu vekil sunucuya bağlanıyor, sayfalara erişimi bu sunucu üzerinden gerçekleştiriyorsunuz.

Ücretsiz, herkesin kullanabileceği, bir de İnternet'teki kimliğiniz demek olan IP (İnternet Protokolü) numaranızı da gizleyen bu vekil sunucuların listesini küçük bir aramayla bulabilirsiniz. Bu arama için "free proxy", "anonymous proxy" anahtar sözcüklerini kullanabilirsiniz.

Üçüncü yol: Alan adı sunucu ayarlarını değiştirmek

Bu da biraz daha bilgili kullanıcılar için bir yol. Bilgisayarınızın İnternet'e bağlanırken kullandığı DNS (alan adı sunucusu) ayarlarını değiştirmek.

Bu ayarlara, işletim sisteminizdeki ağ ayarları altında,TCP/IP ayarlarına girerek ulaşabilirsiniz.

Normalde, bu alanda bir şey tanımlamamanız halinde, bağlantınız otomatik olarak bağlı olduğunuz servis sağlayıcının DNS ayarlarını kullanır. Bu yolun ürettiği çözümse basit: Servis sağlayıcınızın DNS ayarları yerine, bu omurganın dışındaki DNS numaralarını kullanmak.

Bu konuda en çok kullanılan DNS numaraları, www.opendns.org'un DNS numaraları olan208.67.222.222 ve 208.67.220.220.

İnternet kullanıcılarının son dönemde birbirlerine tavsiye ettiği bir başka DNS numarası da 4.2.2.2.

Dikkat edilecekler

Baktınız, DNS değişikliğinden sonra istediğiniz performansı alamıyorsunuz, ayarları eskisine döndürmeniz ya da DNS bölümünü boş bırakmanız yeterli.

Bir küçük hatırlatma: İkinci ve üçüncü yolu kullanabilmek için bilgisayarınızda "admin" yani "yönetici" yetkilerine sahip olmanız gerekebilir.

Ancak bütün bu yollarda, sayfaların yüklenmesinde belli bir yavaşlıkla karşılaşabileceğinizi unutmayın. Zira hepsi, "çalının etrafından dolanmak", yani yolu biraz uzatmak anlamına geliyor. (TK)