*PRC*Kensei
21st January 2007, 15:19
Beste kameraden,
zoals ik wrsl al eens gezegt heb studeer ik cultuurwetenschappen aan de unief maastrisch.
nu, mijn huidge opgave was een essay van +- 3000 woorden te schrijven over iets dat te maken had met "het autobiografisch geheugen".
Inderdaad, niet boeiend :P maar ik ben er weeral in geslaagt het toch om te buigen naar een pamflet door het over het vietnamtrauma van de yankee's te hebben.
Indien iemand geintresseert : lees maar :) dit is de "beta" versie.
reacties graag ^^
Het Vietnam trauma van de yankees.
[Verwijderd door Psykosis: Gelieve je naam niet openbaar te maken]
Inleiding.
President Gorge Bush zorgde voor commotie door het verband tussen de oorlog in Vietnam en Irak niet te ontkennen, waardoor bij vele Amerikanen de herinnering aan Vietnam terugkwam. Corry Hancké van het nieuwsblad vatte de situatie mooi samen.
"Dat Bush de vergelijking met Vietnam niet weghoont, mag historisch genoemd worden. Wie tevoren nog maar durfde suggereren dat Irak wel eens Bush' Vietnam kon worden, kreeg de wind van voren, want Vietnam is een té pijnlijk onderwerp. De Vietnamoorlog heeft Amerika verscheurd, het was een roemloze oorlog waarin 57.000 Amerikanen het leven hebben gelaten. Vietnam staat voor politiek en militair wanbeleid. (20/10/06)"
Sinds deze uitlating van de president heeft hij definitief de steun van de meerderheid der Amerikanen verloren voor zijn oorlog. De terugkeer van Vietnam in het politieke landschap is echter nieuw. Na de eerste golfoorlog leek het verwerkt te zijn, maar nu is het helemaal terug, zo sterk dat het een factor in de komende verkiezingen zal spelen. Vietnam veteraan Kerry had hier voor de democraten alvast voordeel op thuisblijver Bush, die onlangs besliste nog eens meer dan 21.000 troepen naar Irak te sturen. Dat deze beslissing in het thuisland op gemengde gevoelens kon rekenen, lag voor de hand.
Dit alles wekt echter meer vragen op. Wat maakte de herinnering aan Vietnam zo traumatisch? Welke verklaringen zijn er voor de plotse terugkeer van de traumatische gedachten? En wat zullen de gevolgen ervan zijn voor de huidige oorlog in Irak? Wel beste lezer, antwoorden zijn onderweg.
“I love the smell of napalm in the morning”
Iedereen die Apocalypse Now (1979) van Francis Ford Coppola heeft gezien, herkent ongetwijfeld bovenstaande zin. De film was één van de eerste films die de gruwel van Vietnam aan het brede publiek toonde. De voortdurende dreiging voor gevaar werd schitterend in beeld gebracht, net als de brutaliteit van het conflict. Conventies bestonden niet meer, wat leidde tot schokkende gevechtssituaties waar zelfs geharde soldaten het moeilijk mee hadden. De dichte, onvoorspelbare jungle, het tropische afmattende klimaat, de voelbare haat en het (terechte) gevoel nooit veilig te zijn werkten zenuwslopend op de soldaten. “Charlie” (zo noemden de VS soldaten hun noord Vietnamese tegenhangers) kon overal verscholen liggen, en was een meester in het opzetten van valstrikken en hinderlagen. Door hun sterkere overtuiging vochten de Vietnamese communisten veel fanatieker. Niet omdat ze minder beschaafd waren overigens, want laat de Amerikaanse maatschappij zich van zijn meest beschaafde kant zien als de elektriciteit uitvalt in New York (Of is winkels plunderen in de maneschijn een cultureel gebruik daar?)? En als je bereid bent je leven te geven voor een zaak, vereenvoudigt dat het aanvalsplan aanzienlijk, tot ergernis en vooral angst van de tegenstander. Met naar schatting 58.209 doden aan Amerikaanse kant was de kans heel groot dat een soldaat minsten één maal een vriend zag sterven, beelden die meestal in het geheugen gegrift blijven. De naar schatting 153.303 gewonden die het wel overleefden hebben de pijn aan de lijve ondervonden en dragen de gevolgen hun leven lang (in de vorm van littekens of handicaps) letterlijk met zich mee, inclusief de herinnering die eraan kleeft.
Dat de pijnlijke herinnering aan de Vietnam oorlog niet enkel een herinnering van soldaten is, kunnen we aan twee factoren toeschrijven. Ten eerste was er de, voor die tijd vernieuwende, verslaggeving ter plaatse die de oorlog met alle gruwel en wandaden in beeld bracht zoals het werkelijk was. Deze moedige verslaggevers lieten het thuisland delen in de oorlogservaring, wat leidde tot de grootschalige protestacties die het begin van het einde van de oorlog betekenden. Ten tweede zijn er de vele gewonden die levend naar Amerika zijn kunnen terugkeren, en wiens gezin de moeilijkheden van een gehandicapte kostwinner nog lang na de oorlog zal bijblijven. Erger nog is het voor de zovele moeders die hun zonen kwijtraakten in deze schandalige oorlog, en achterbleven met enkel aan het verdriet om hun zonen klevende herinneringen, die hen tot de dood zouden bijblijven.
De gruwel kwam echter niet van één kant, en met dank aan de moedige verslaggeving in die tijd weten we dat de Amerikaanse troepen ook geen lieverdjes waren. Iedereen herinnert zich wel één of ander beeld van afgebrande dorpen en napalm bombardementen, half verbrande kinderen of massagraven. Dat de yankees tot gruweldaden in staat waren toonde Apocalypse Now als geen andere film, inclusief de totaal doorgedraaide kolonel Kurtz die zich de gruwel tot vriend heeft gemaakt. Mede dankzij de reporters uit die tijd weten we dat deze film geen overdrijving van de werkelijkheid is. De beelden van marines die hele dorpen afbranden zijn bekend. Je eigen beschamend gedrag, je eigen wandaden blijven immers in je autobiografisch geheugen opgeslagen, ook al zou menig soldaat met gewetensproblemen dat liever niet hebben. Pech.
Psychologisch trauma
De vraag is nu welke ernstige gevolgen Vietnam ervaringen hadden op de veteranen, dat ze zo tekenend werden voor de Amerikaanse samenleving. In The Legacy of Psychological Trauma from the Vietnam War for American Indian Military Personnel , een korte feitenstudie van het Amerikaanse national center for Post Traumatic Stress Disorder, staat een lijst van aandoeningen die algemeen bij Vietnam veteranen voorkomt. De lijst is lang en divers.
- Angst (Zoals voor kleine ruimtes, menigten, onbekende plaatsen en onverwachte aanvallen.).
- Ongewone bezorgdheid (Zoals rusteloosheid, obsessieve zorgen, en compulsieve rituelen.).
- Paniek ( Bij gruwel controle verliezen, gek worden.).
- Depressie ( Hopenloosheid, verliezen van interesses.).
- Woede in de vorm van ofwel intense gewelddadige emoties of gewelddadige acties.
- Geïrriteerdheid , humeurigheid.
- Beschaamd, gebruikt voelen.
- Schuld ( Zoals het gevoel dat anderen het meer verdiend hadden te leven, schuldgevoelens dat ze niet in staat waren te helpen.).
- Isolatie ( Fysiek aanwezig zijn maar mentaal niet, alleen weggaan voor lange periodes.)
- Emotionele leegte (Het naar niets staren, geen emoties tonen waar anderen dat wel doen.).
- Aliënatie (Zoals het gevoel dat niemand je begrijpt.).
- Extreme controle willen ( Extreem veeleisend zijn, voor andere beslissen).
- Onvermogen te ontspannen ( Alles serieus nemen, altijd bezig willen zijn.).
- Verslaving aan alcohol, drugs en gokken.
Deze aandoeningen zijn vaak het gevolg van wat in dit rapport de verborgen vijand wordt genoemd: Post Traumatic Stress Disorder. Dit is de stress die volgt na het meemaken van trauma’s. Symptomen hiervan zijn onder andere ongewenste herinneringen en traumatische flashbacks, nachtmerries, lichamelijke stress bij terugdenken aan Vietnam, moeilijkheden met relaties, geen toekomst zien en een permanent onveiligheids gevoel.
Bij het overdenken van al deze aandoeningen kan ik niet anders dan een diepe haat voelen voor de gewetenloosheid waarmee het Amerikaans grootkapitaal nu opnieuw, op zoek naar uitbreiding van hun markt of voor het veilig stellen van de vrije markt als principe in gebieden waar ze niets hebben verloren, hun proletariaat de oorlog injagen. Wat kon het destijds een garagehouder of een bandarbeider nu schelen dat er aan de andere kant van de wereld de bevolking het recht in eigen hand namen in hun land, en hij hun hierin moest stoppen?
Immanuel Kant wees ons erop dat elk mens een doel op zich en nooit louter een middel mag zijn. Spijtig genoeg heeft grootkapitaal de pretentie zich wijzer te wanen dan Kant, zelfs met een traumatische herinnering aan Vietnam nog in het geheugen. Maar Irak heeft olie meneer.
Een benadering vanuit het autobiografisch geheugen.
Benevens de traumatische aard van de oorlog zijn er nog meer verklaringen te vinden voor de hardnekkige herinneringen hieraan in de VS. De psycholoog Douwe Draaisma probeert in zijn boek Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. Over het autobiografisch geheugen.(2001) onder andere te achterhalen waarom oudere mensen zich nog het meest herinneren van toen ze twintig waren. Een interessante theorie die hij presenteert is die van het reminiscentie-effect (p. 221-223)
"…dat het reminiscentie-effect, het relatieve gemak weermee ouderen zich gebeurtenissen van rond hun twintigste herinneren, het gevolg is van het feit dat voor die periode meer tijdwijzers voorhanden zijn. Als tijdwijzers werkelijk netwerken van associaties ordenen, zoals onderzoek lijkt uit te wijzen, kunnen diezelfde tijdwijzers ook herinneringen oproepen en is er dus een positief verband
tussen de hoeveelheid tijdwijzers en de dichtheid aan herinneringen."
Dit kan verklaren waarom de voormalige soldaten, waarvan het gros tijdens de oorlog rond de twintig moet zijn geweest, zich nu op oudere leeftijd die periode nog steeds scherp herinneren. De vele nieuwe, eerste ervaringen uit die tijd en de daarbij gepaard gaande emoties zijn allemaal mijlpalen voor het geheugen, waardoor die periode nu nog steeds zo helder herinnerd wordt.
Het wordt alleen maar interessanter als we weten dat de generatie die toen twintig was, nu op een leeftijd is gekomen waarop in de USA de meeste macht wordt uitgeoefend. De meeste gouverneurs, senatoren, haviken bij defensie en zelfs presidentskandidaten zijn lid van de Vietnam generatie. De invloed van het conflict kan dus nu nog zwaar doorwegen op het huidige beleid. De herinnering van Vietnam zal pas samen met het autobiografisch geheugen en de persoon die hier eigenaar van is, verdwijnen.
“Patria o muerte”
Er is echter nog een derde reden waarom de herinnering aan Vietnam zo pijnlijk is voor de VS die ze zelf niet snel zullen toegeven. Ze verloren van een materieel zwakkere tegenstander, met grote verliezen aan eigen kant, en belangrijkst van al: het waren communisten. Dit viel zeer pijnlijk in volle koude oorlog.
Bovendien stond deze nederlaag niet alleen. In Noord-Korea waren de militaire prestaties al niet denderend, maar verliezen deed de USA niet. Veel pijnlijker voor politieke prestige was het toen in april 1961de door de VS gesponsorde huurlingen de slag om de varkensbaai te Cuba verloren. In hun eigen achtertuin had zich namelijk een communistische staat gevormd die wel bijzonder hardnekkig bleek hiervan getuige het feit dat Cuba, totaal geïsoleerd de val van de muur overleefde. Ik herinner me vooral de beelden (een herhaling uiteraard) van een beschaamde Kennedy. Hij moest zijn land mededelen dat de operatie mislukt was en dat de verantwoordelijkheid hiervoor bij het witte huis lag.
Amerika zou op twee manieren reageren. Ten eerste door communisten in eigen land te vervolgen, waar hun dat elders niet lukte. Na Vietnam zat de angst voor “the reds” er serieus in. Spijtige genoeg blijven er nog middelen genoeg over om het socialisme in Zuid Amerika te onderdrukken. De pogingen tot interventie bleven wel beperkt tot sturing achter de schermen en kleine ingrepen door elite troepen. Want de yankees waren na Vietnam zeker niet gretig op gevechten in jungle tegen communisten. Hiervan getuige het feit dat het FARC in Colombia door de jaren relatief weinig last heeft gehad van de “yankees”. Niet dat ze er geen belangen bij hadden deze marxisten van hun continent te verdrijven, neen, ze hebben er bang van.
Ten tweede is er de neiging de zaken te minimaliseren en in een patriottistisch daglicht te stellen. Dit valt voor Amerika als marktleider vrij makkelijk, dat het zelfs in de video game industrie merkbaar is. We zullen voor de gelegenheid twee Vietnam simulatie spellen naast elkaar leggen. Het betreft hier het door de Amerikaanse firma 2015 ontwikkelde Men of Valor (2004) en het spel Vietcong 2 (2005) van de Tsjechische ontwikkelaar Pterodon. Pterodon laat beide kanten van de medaille zien en geeft de speler zelfs de kans aan Noord Vietnamese(!) zijde te spelen. Ontwikkelaar 2015 echter dompelt hun spel onder in patriottisme, tot op het storende af. Koen de Meulemeester, medewerker van Pcgameplay, aan het woord in zijn bespreking van Men of Valor:
"En nobel was het volgens de ontwikkelaars, want ze propageren een wel erg pro-Amerikaanse versie. Zoals iedereen wel weet, werd het Vietnamconflict onverbloemd op de buis uitgezonden. Door de beelden van body-bags en oorlogsmisdaden keerde de publieke opinie zich tegen de oorlog. Men of Valor probeert ons nu wijs te maken dat de reportagemakers op sensatie beluste broekschijters waren, die met opzet de nobele Amerikaanse bevrijder als boeman afschilderen.(Pcgameplay nr.103, jaargang 11. November 2004)"
Amerika heeft nooit militair kunnen zegevieren tegen het communistische blok tijdens de koude oorlog, verloor zelfs tot twee maal toe beschamend en zou dit pas bij de val van de muur gedeeltelijk van zich af kunnen zetten. Gedeeltelijk, want juist in die landen (Cuba, Noord Korea en Vietnam) die ze niet hebben kunnen overwinnen hield het socialisme tot op de dag van vandaag stand, jaren na de val van de muur. No pasaran.
“to create a second or a third Vietnam, or the second and third Vietnam of the world.”
Ernesto “Che” Guevara. Message to the Tricontinental (1967)
Hoog tijd om het over de verdere gevolgen van het Vietnam trauma te hebben. Tijdens de eerste golfoorlog werd duidelijk dat het Amerikaans leger voortaan een totaal nieuwe strategie zou gaan hanteren. Maximale machtsontplooiing, minimale menselijke verliezen. In praktijk is dat eerst het terrein afspeuren via satelliet op zoek naar vijandige stellingen. Daarop volgen bombardementen vanuit de lucht, daarna artillerie bombardementen, en daarna pas de inzet van grondtroepen, nooit te voet, maar altijd aan boord van een gepantserd voertuig. Infanterie actie blijft beperkt tot het inzetten van elite commando troepen achter vijandige linies. In een verstedelijkte samenleving als de Irakese blijft het, zelf met inzet van deze tactieken, moeilijk een guerrilla te bedwingen.
Een andere les die de VS getrokken hebben uit Vietnam luidt dat je nooit je troepen weg mag halen uit een land alvorens je helemaal zeker bent van de stabiliteit. Deze les kan als argument dienen voor de verdere bezetting van Irak, een excuus voor de oorlog zelf is het allerminst. Want de situatie was stabiel vóór westerse tussenkomst. Dit toont dat het Pentagon één zeer belangrijke les uit de Vietnam oorlog vergeten is, namelijk het grondig bestuderen van de bevolking, de cultuur en de geschiedenis van een land alvorens het binnen te vallen. Dan hadden ze misschien kunnen voorspellen dat na het wegvallen van Sadam’s regime een bloedige burgeroorlog zou ontstaan tussen etnische groepen. Hadden ze maar nooit in de stok opgenomen en in het wespennest gepord.
Op de vraag of ik de USA een 2de Vietnam toewens, moet ik, de verleiding ja te zeggen beheersend, neen antwoorden. Niet dat ik het de Yankees niet gun, maar omwille van het Irakese volk, dat na de onderdrukking van het vorige regime en nu al jaren burgeroorlog stilaan genoeg geleden heeft. Wie goed naar de geschiedenis kijkt ziet naast Vietnam nog een andere parallel, namelijk de met de Rwandese burgeroorlog. Het wegvallen van een oud regime, twee etnische groepen (Sjiieten en soennieten), waarvan er één een meerderheid vormt, en het wegtrekken van buitenlandse ordehandhavers. Door de gemeenschappelijke vijand, en het feit dat ze beide Moslims zijn is de kans op een genocide als die van Rwanda natuurlijk miniem. Maar een stevige, bloederige burgeroorlog zit er zeker in. Dus moeten we van ons hart een steen maken en hopen dat Amerika niet verliest en de vrede en stabiliteit kan handhaven.
Doch vrees ik hiervoor. De publieke opinie heeft zich nu definitief tegen de oorlog gekant, en een nieuw Vietnam syndroom, het Irak syndroom is in de maak onder de Amerikaanse troepen. Ook het eeuwige (ja eeuwige) principe dat haat meer haat uitlokt is hier van toepassing. Irak is nu een broeihaard voor terrorisme geworden, wat onmogelijk het doel van Bush’s “war on terror” kan zijn geweest. Niemand minder dan Karl Marx zei ooit: “De geschiedenis herhaalt zich, eerst als tragedie, dan als farce”. Krijgt Marx gelijk? Voor één keer hoop ik van niet.
Veel zal gaan afhangen van de verkiezingen in het Amerikaanse thuisland. De haviken in het Pentagon kunnen blijven, maar presidenten zijn aan twee ambttermijnen gebonden. Wie ik zou willen dat er wint, kan enkel blijken. Waarom ik dit zou willen behoeft geen betoog. Bush expliciet afkraken is iets voor beginners en Zuid Amerikaanse presidenten.
Bibliografie:
Draaisma, D. (2001). Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. Over het autobiografisch geheugen. Groningen: Historische Uitgeverij.
Guevara, E. (1967). Message to the Tricontinental. Havana: Prensa Latina.
De Meulemeester, K.(2004). Bespeking Men of Valor. Pcgameplay, 11(104), 64-68.
Hancké, Corry. (2006, 20 oktober). Bush vergelijkt met Vietnam.(elektronische versie) Het nieuwsblad. Retrieved January 20, 2007, from: http://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.as...cleID=GF213G47I (http://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.aspx?ArticleID=GF213G47I)
American National center for PTSD.(2007). The Legacy of Psychological Trauma from the Vietnam War for American Indian Military Personnel . Retrieved January 19, 2007, from:
http://www.ncptsd.va.gov/facts/veterans/fs_native_vets.html
Coppola, F.F. (director). (1979). Apocalypse Now redux. [DVD]. United Artists.
Pterodon, Illusion softworks. (ontwikkelaars). (2005). Vietcong 2. Take-Two Interactive Software.
2015. (ontwikkelaar). (2005). Men of Valor. Vivendi.
zoals ik wrsl al eens gezegt heb studeer ik cultuurwetenschappen aan de unief maastrisch.
nu, mijn huidge opgave was een essay van +- 3000 woorden te schrijven over iets dat te maken had met "het autobiografisch geheugen".
Inderdaad, niet boeiend :P maar ik ben er weeral in geslaagt het toch om te buigen naar een pamflet door het over het vietnamtrauma van de yankee's te hebben.
Indien iemand geintresseert : lees maar :) dit is de "beta" versie.
reacties graag ^^
Het Vietnam trauma van de yankees.
[Verwijderd door Psykosis: Gelieve je naam niet openbaar te maken]
Inleiding.
President Gorge Bush zorgde voor commotie door het verband tussen de oorlog in Vietnam en Irak niet te ontkennen, waardoor bij vele Amerikanen de herinnering aan Vietnam terugkwam. Corry Hancké van het nieuwsblad vatte de situatie mooi samen.
"Dat Bush de vergelijking met Vietnam niet weghoont, mag historisch genoemd worden. Wie tevoren nog maar durfde suggereren dat Irak wel eens Bush' Vietnam kon worden, kreeg de wind van voren, want Vietnam is een té pijnlijk onderwerp. De Vietnamoorlog heeft Amerika verscheurd, het was een roemloze oorlog waarin 57.000 Amerikanen het leven hebben gelaten. Vietnam staat voor politiek en militair wanbeleid. (20/10/06)"
Sinds deze uitlating van de president heeft hij definitief de steun van de meerderheid der Amerikanen verloren voor zijn oorlog. De terugkeer van Vietnam in het politieke landschap is echter nieuw. Na de eerste golfoorlog leek het verwerkt te zijn, maar nu is het helemaal terug, zo sterk dat het een factor in de komende verkiezingen zal spelen. Vietnam veteraan Kerry had hier voor de democraten alvast voordeel op thuisblijver Bush, die onlangs besliste nog eens meer dan 21.000 troepen naar Irak te sturen. Dat deze beslissing in het thuisland op gemengde gevoelens kon rekenen, lag voor de hand.
Dit alles wekt echter meer vragen op. Wat maakte de herinnering aan Vietnam zo traumatisch? Welke verklaringen zijn er voor de plotse terugkeer van de traumatische gedachten? En wat zullen de gevolgen ervan zijn voor de huidige oorlog in Irak? Wel beste lezer, antwoorden zijn onderweg.
“I love the smell of napalm in the morning”
Iedereen die Apocalypse Now (1979) van Francis Ford Coppola heeft gezien, herkent ongetwijfeld bovenstaande zin. De film was één van de eerste films die de gruwel van Vietnam aan het brede publiek toonde. De voortdurende dreiging voor gevaar werd schitterend in beeld gebracht, net als de brutaliteit van het conflict. Conventies bestonden niet meer, wat leidde tot schokkende gevechtssituaties waar zelfs geharde soldaten het moeilijk mee hadden. De dichte, onvoorspelbare jungle, het tropische afmattende klimaat, de voelbare haat en het (terechte) gevoel nooit veilig te zijn werkten zenuwslopend op de soldaten. “Charlie” (zo noemden de VS soldaten hun noord Vietnamese tegenhangers) kon overal verscholen liggen, en was een meester in het opzetten van valstrikken en hinderlagen. Door hun sterkere overtuiging vochten de Vietnamese communisten veel fanatieker. Niet omdat ze minder beschaafd waren overigens, want laat de Amerikaanse maatschappij zich van zijn meest beschaafde kant zien als de elektriciteit uitvalt in New York (Of is winkels plunderen in de maneschijn een cultureel gebruik daar?)? En als je bereid bent je leven te geven voor een zaak, vereenvoudigt dat het aanvalsplan aanzienlijk, tot ergernis en vooral angst van de tegenstander. Met naar schatting 58.209 doden aan Amerikaanse kant was de kans heel groot dat een soldaat minsten één maal een vriend zag sterven, beelden die meestal in het geheugen gegrift blijven. De naar schatting 153.303 gewonden die het wel overleefden hebben de pijn aan de lijve ondervonden en dragen de gevolgen hun leven lang (in de vorm van littekens of handicaps) letterlijk met zich mee, inclusief de herinnering die eraan kleeft.
Dat de pijnlijke herinnering aan de Vietnam oorlog niet enkel een herinnering van soldaten is, kunnen we aan twee factoren toeschrijven. Ten eerste was er de, voor die tijd vernieuwende, verslaggeving ter plaatse die de oorlog met alle gruwel en wandaden in beeld bracht zoals het werkelijk was. Deze moedige verslaggevers lieten het thuisland delen in de oorlogservaring, wat leidde tot de grootschalige protestacties die het begin van het einde van de oorlog betekenden. Ten tweede zijn er de vele gewonden die levend naar Amerika zijn kunnen terugkeren, en wiens gezin de moeilijkheden van een gehandicapte kostwinner nog lang na de oorlog zal bijblijven. Erger nog is het voor de zovele moeders die hun zonen kwijtraakten in deze schandalige oorlog, en achterbleven met enkel aan het verdriet om hun zonen klevende herinneringen, die hen tot de dood zouden bijblijven.
De gruwel kwam echter niet van één kant, en met dank aan de moedige verslaggeving in die tijd weten we dat de Amerikaanse troepen ook geen lieverdjes waren. Iedereen herinnert zich wel één of ander beeld van afgebrande dorpen en napalm bombardementen, half verbrande kinderen of massagraven. Dat de yankees tot gruweldaden in staat waren toonde Apocalypse Now als geen andere film, inclusief de totaal doorgedraaide kolonel Kurtz die zich de gruwel tot vriend heeft gemaakt. Mede dankzij de reporters uit die tijd weten we dat deze film geen overdrijving van de werkelijkheid is. De beelden van marines die hele dorpen afbranden zijn bekend. Je eigen beschamend gedrag, je eigen wandaden blijven immers in je autobiografisch geheugen opgeslagen, ook al zou menig soldaat met gewetensproblemen dat liever niet hebben. Pech.
Psychologisch trauma
De vraag is nu welke ernstige gevolgen Vietnam ervaringen hadden op de veteranen, dat ze zo tekenend werden voor de Amerikaanse samenleving. In The Legacy of Psychological Trauma from the Vietnam War for American Indian Military Personnel , een korte feitenstudie van het Amerikaanse national center for Post Traumatic Stress Disorder, staat een lijst van aandoeningen die algemeen bij Vietnam veteranen voorkomt. De lijst is lang en divers.
- Angst (Zoals voor kleine ruimtes, menigten, onbekende plaatsen en onverwachte aanvallen.).
- Ongewone bezorgdheid (Zoals rusteloosheid, obsessieve zorgen, en compulsieve rituelen.).
- Paniek ( Bij gruwel controle verliezen, gek worden.).
- Depressie ( Hopenloosheid, verliezen van interesses.).
- Woede in de vorm van ofwel intense gewelddadige emoties of gewelddadige acties.
- Geïrriteerdheid , humeurigheid.
- Beschaamd, gebruikt voelen.
- Schuld ( Zoals het gevoel dat anderen het meer verdiend hadden te leven, schuldgevoelens dat ze niet in staat waren te helpen.).
- Isolatie ( Fysiek aanwezig zijn maar mentaal niet, alleen weggaan voor lange periodes.)
- Emotionele leegte (Het naar niets staren, geen emoties tonen waar anderen dat wel doen.).
- Aliënatie (Zoals het gevoel dat niemand je begrijpt.).
- Extreme controle willen ( Extreem veeleisend zijn, voor andere beslissen).
- Onvermogen te ontspannen ( Alles serieus nemen, altijd bezig willen zijn.).
- Verslaving aan alcohol, drugs en gokken.
Deze aandoeningen zijn vaak het gevolg van wat in dit rapport de verborgen vijand wordt genoemd: Post Traumatic Stress Disorder. Dit is de stress die volgt na het meemaken van trauma’s. Symptomen hiervan zijn onder andere ongewenste herinneringen en traumatische flashbacks, nachtmerries, lichamelijke stress bij terugdenken aan Vietnam, moeilijkheden met relaties, geen toekomst zien en een permanent onveiligheids gevoel.
Bij het overdenken van al deze aandoeningen kan ik niet anders dan een diepe haat voelen voor de gewetenloosheid waarmee het Amerikaans grootkapitaal nu opnieuw, op zoek naar uitbreiding van hun markt of voor het veilig stellen van de vrije markt als principe in gebieden waar ze niets hebben verloren, hun proletariaat de oorlog injagen. Wat kon het destijds een garagehouder of een bandarbeider nu schelen dat er aan de andere kant van de wereld de bevolking het recht in eigen hand namen in hun land, en hij hun hierin moest stoppen?
Immanuel Kant wees ons erop dat elk mens een doel op zich en nooit louter een middel mag zijn. Spijtig genoeg heeft grootkapitaal de pretentie zich wijzer te wanen dan Kant, zelfs met een traumatische herinnering aan Vietnam nog in het geheugen. Maar Irak heeft olie meneer.
Een benadering vanuit het autobiografisch geheugen.
Benevens de traumatische aard van de oorlog zijn er nog meer verklaringen te vinden voor de hardnekkige herinneringen hieraan in de VS. De psycholoog Douwe Draaisma probeert in zijn boek Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. Over het autobiografisch geheugen.(2001) onder andere te achterhalen waarom oudere mensen zich nog het meest herinneren van toen ze twintig waren. Een interessante theorie die hij presenteert is die van het reminiscentie-effect (p. 221-223)
"…dat het reminiscentie-effect, het relatieve gemak weermee ouderen zich gebeurtenissen van rond hun twintigste herinneren, het gevolg is van het feit dat voor die periode meer tijdwijzers voorhanden zijn. Als tijdwijzers werkelijk netwerken van associaties ordenen, zoals onderzoek lijkt uit te wijzen, kunnen diezelfde tijdwijzers ook herinneringen oproepen en is er dus een positief verband
tussen de hoeveelheid tijdwijzers en de dichtheid aan herinneringen."
Dit kan verklaren waarom de voormalige soldaten, waarvan het gros tijdens de oorlog rond de twintig moet zijn geweest, zich nu op oudere leeftijd die periode nog steeds scherp herinneren. De vele nieuwe, eerste ervaringen uit die tijd en de daarbij gepaard gaande emoties zijn allemaal mijlpalen voor het geheugen, waardoor die periode nu nog steeds zo helder herinnerd wordt.
Het wordt alleen maar interessanter als we weten dat de generatie die toen twintig was, nu op een leeftijd is gekomen waarop in de USA de meeste macht wordt uitgeoefend. De meeste gouverneurs, senatoren, haviken bij defensie en zelfs presidentskandidaten zijn lid van de Vietnam generatie. De invloed van het conflict kan dus nu nog zwaar doorwegen op het huidige beleid. De herinnering van Vietnam zal pas samen met het autobiografisch geheugen en de persoon die hier eigenaar van is, verdwijnen.
“Patria o muerte”
Er is echter nog een derde reden waarom de herinnering aan Vietnam zo pijnlijk is voor de VS die ze zelf niet snel zullen toegeven. Ze verloren van een materieel zwakkere tegenstander, met grote verliezen aan eigen kant, en belangrijkst van al: het waren communisten. Dit viel zeer pijnlijk in volle koude oorlog.
Bovendien stond deze nederlaag niet alleen. In Noord-Korea waren de militaire prestaties al niet denderend, maar verliezen deed de USA niet. Veel pijnlijker voor politieke prestige was het toen in april 1961de door de VS gesponsorde huurlingen de slag om de varkensbaai te Cuba verloren. In hun eigen achtertuin had zich namelijk een communistische staat gevormd die wel bijzonder hardnekkig bleek hiervan getuige het feit dat Cuba, totaal geïsoleerd de val van de muur overleefde. Ik herinner me vooral de beelden (een herhaling uiteraard) van een beschaamde Kennedy. Hij moest zijn land mededelen dat de operatie mislukt was en dat de verantwoordelijkheid hiervoor bij het witte huis lag.
Amerika zou op twee manieren reageren. Ten eerste door communisten in eigen land te vervolgen, waar hun dat elders niet lukte. Na Vietnam zat de angst voor “the reds” er serieus in. Spijtige genoeg blijven er nog middelen genoeg over om het socialisme in Zuid Amerika te onderdrukken. De pogingen tot interventie bleven wel beperkt tot sturing achter de schermen en kleine ingrepen door elite troepen. Want de yankees waren na Vietnam zeker niet gretig op gevechten in jungle tegen communisten. Hiervan getuige het feit dat het FARC in Colombia door de jaren relatief weinig last heeft gehad van de “yankees”. Niet dat ze er geen belangen bij hadden deze marxisten van hun continent te verdrijven, neen, ze hebben er bang van.
Ten tweede is er de neiging de zaken te minimaliseren en in een patriottistisch daglicht te stellen. Dit valt voor Amerika als marktleider vrij makkelijk, dat het zelfs in de video game industrie merkbaar is. We zullen voor de gelegenheid twee Vietnam simulatie spellen naast elkaar leggen. Het betreft hier het door de Amerikaanse firma 2015 ontwikkelde Men of Valor (2004) en het spel Vietcong 2 (2005) van de Tsjechische ontwikkelaar Pterodon. Pterodon laat beide kanten van de medaille zien en geeft de speler zelfs de kans aan Noord Vietnamese(!) zijde te spelen. Ontwikkelaar 2015 echter dompelt hun spel onder in patriottisme, tot op het storende af. Koen de Meulemeester, medewerker van Pcgameplay, aan het woord in zijn bespreking van Men of Valor:
"En nobel was het volgens de ontwikkelaars, want ze propageren een wel erg pro-Amerikaanse versie. Zoals iedereen wel weet, werd het Vietnamconflict onverbloemd op de buis uitgezonden. Door de beelden van body-bags en oorlogsmisdaden keerde de publieke opinie zich tegen de oorlog. Men of Valor probeert ons nu wijs te maken dat de reportagemakers op sensatie beluste broekschijters waren, die met opzet de nobele Amerikaanse bevrijder als boeman afschilderen.(Pcgameplay nr.103, jaargang 11. November 2004)"
Amerika heeft nooit militair kunnen zegevieren tegen het communistische blok tijdens de koude oorlog, verloor zelfs tot twee maal toe beschamend en zou dit pas bij de val van de muur gedeeltelijk van zich af kunnen zetten. Gedeeltelijk, want juist in die landen (Cuba, Noord Korea en Vietnam) die ze niet hebben kunnen overwinnen hield het socialisme tot op de dag van vandaag stand, jaren na de val van de muur. No pasaran.
“to create a second or a third Vietnam, or the second and third Vietnam of the world.”
Ernesto “Che” Guevara. Message to the Tricontinental (1967)
Hoog tijd om het over de verdere gevolgen van het Vietnam trauma te hebben. Tijdens de eerste golfoorlog werd duidelijk dat het Amerikaans leger voortaan een totaal nieuwe strategie zou gaan hanteren. Maximale machtsontplooiing, minimale menselijke verliezen. In praktijk is dat eerst het terrein afspeuren via satelliet op zoek naar vijandige stellingen. Daarop volgen bombardementen vanuit de lucht, daarna artillerie bombardementen, en daarna pas de inzet van grondtroepen, nooit te voet, maar altijd aan boord van een gepantserd voertuig. Infanterie actie blijft beperkt tot het inzetten van elite commando troepen achter vijandige linies. In een verstedelijkte samenleving als de Irakese blijft het, zelf met inzet van deze tactieken, moeilijk een guerrilla te bedwingen.
Een andere les die de VS getrokken hebben uit Vietnam luidt dat je nooit je troepen weg mag halen uit een land alvorens je helemaal zeker bent van de stabiliteit. Deze les kan als argument dienen voor de verdere bezetting van Irak, een excuus voor de oorlog zelf is het allerminst. Want de situatie was stabiel vóór westerse tussenkomst. Dit toont dat het Pentagon één zeer belangrijke les uit de Vietnam oorlog vergeten is, namelijk het grondig bestuderen van de bevolking, de cultuur en de geschiedenis van een land alvorens het binnen te vallen. Dan hadden ze misschien kunnen voorspellen dat na het wegvallen van Sadam’s regime een bloedige burgeroorlog zou ontstaan tussen etnische groepen. Hadden ze maar nooit in de stok opgenomen en in het wespennest gepord.
Op de vraag of ik de USA een 2de Vietnam toewens, moet ik, de verleiding ja te zeggen beheersend, neen antwoorden. Niet dat ik het de Yankees niet gun, maar omwille van het Irakese volk, dat na de onderdrukking van het vorige regime en nu al jaren burgeroorlog stilaan genoeg geleden heeft. Wie goed naar de geschiedenis kijkt ziet naast Vietnam nog een andere parallel, namelijk de met de Rwandese burgeroorlog. Het wegvallen van een oud regime, twee etnische groepen (Sjiieten en soennieten), waarvan er één een meerderheid vormt, en het wegtrekken van buitenlandse ordehandhavers. Door de gemeenschappelijke vijand, en het feit dat ze beide Moslims zijn is de kans op een genocide als die van Rwanda natuurlijk miniem. Maar een stevige, bloederige burgeroorlog zit er zeker in. Dus moeten we van ons hart een steen maken en hopen dat Amerika niet verliest en de vrede en stabiliteit kan handhaven.
Doch vrees ik hiervoor. De publieke opinie heeft zich nu definitief tegen de oorlog gekant, en een nieuw Vietnam syndroom, het Irak syndroom is in de maak onder de Amerikaanse troepen. Ook het eeuwige (ja eeuwige) principe dat haat meer haat uitlokt is hier van toepassing. Irak is nu een broeihaard voor terrorisme geworden, wat onmogelijk het doel van Bush’s “war on terror” kan zijn geweest. Niemand minder dan Karl Marx zei ooit: “De geschiedenis herhaalt zich, eerst als tragedie, dan als farce”. Krijgt Marx gelijk? Voor één keer hoop ik van niet.
Veel zal gaan afhangen van de verkiezingen in het Amerikaanse thuisland. De haviken in het Pentagon kunnen blijven, maar presidenten zijn aan twee ambttermijnen gebonden. Wie ik zou willen dat er wint, kan enkel blijken. Waarom ik dit zou willen behoeft geen betoog. Bush expliciet afkraken is iets voor beginners en Zuid Amerikaanse presidenten.
Bibliografie:
Draaisma, D. (2001). Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. Over het autobiografisch geheugen. Groningen: Historische Uitgeverij.
Guevara, E. (1967). Message to the Tricontinental. Havana: Prensa Latina.
De Meulemeester, K.(2004). Bespeking Men of Valor. Pcgameplay, 11(104), 64-68.
Hancké, Corry. (2006, 20 oktober). Bush vergelijkt met Vietnam.(elektronische versie) Het nieuwsblad. Retrieved January 20, 2007, from: http://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.as...cleID=GF213G47I (http://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.aspx?ArticleID=GF213G47I)
American National center for PTSD.(2007). The Legacy of Psychological Trauma from the Vietnam War for American Indian Military Personnel . Retrieved January 19, 2007, from:
http://www.ncptsd.va.gov/facts/veterans/fs_native_vets.html
Coppola, F.F. (director). (1979). Apocalypse Now redux. [DVD]. United Artists.
Pterodon, Illusion softworks. (ontwikkelaars). (2005). Vietcong 2. Take-Two Interactive Software.
2015. (ontwikkelaar). (2005). Men of Valor. Vivendi.