Moraal/ethiek

[Das war einmal]

Ja ja tijd voor een inhoudelijke discussie!

Ik begin dit topic door te zeggen hoe ik hier toe gekomen ben; ik las dat Coolcat t-shirts had gedrukt met 'verrekte mongol' er op. Erg grappig natuurlijk vooral als je zelf net een mongooltje hebt gebaard. Lachen toch? Whats next 'k*nkerhomo'?

Ah fijn ik draaf door, point being; iedereen zal het er wel mee eens zijn dat je binnen een immoreel en corrupt systeem, er geen plaats is voor moraal. Uiteraard heeft dit ook te maken met het verdwijnen van bepaalde instituten die vroeger hoog aanzien hadden, maar door de jaren heen is die sluier ook van het gezicht getrokken, dat krijg je er van als je het zedelijke predikt terwijl je een uur eerder een koorknaapje had misbruikt.

Coolcat is natuurlijk met veel onethische praktijken bezig, zo blijf je nou eenmaal groot in de markt. Onderbetaalde uitzendkrachten, slavenarbeid uit de derdewereld, chemische shit in je fabrieken die je vervolgens het milieu in dumpt.

We gaan naar een samenleving die lijkt op die scene uit 1984, waar mensen bulderen van het lachen wanneer een Joodse moeder en kind aan flarden worden gebombardeerd. Vreemd als je beseft dat mensen die er bewust voor kiezen om zich niet aan de massa aan te sluiten qua lifestyle, worden uitgekotst (wie kent niet de pesterijen die naar jongeren zijn gemaakt die bepaalde subculturen uithangen). Conformisme is sterker dan ooit, maar je moet je dus gaan conformeren in een samenleving waar beledigen en discriminatie de norm worden.

Ik ben niet rouwig om het feit dat de gristelijke dogma's omver getrokken zijn (voor het grootste deel dan). Er is echter niets in de plaats gekomen. Persoonlijk walg ik van idiote teksten zoals die van op de coolcat shirts. (dat het op tv komt, dan kies je er tenminste zelf nog voor om er naar te kijken) Ook de tekeningen van Nekschot vind ik smerig en wansmakelijk. Het zal niet lang meer duren eer mensen hier rond kunnen lopen met hakenkruizen e.d. op hun kleding en eerlijk gezegd ben ik nog verbaasd dat dat niet gebeurd is.

Goed de discussie zal naar mijn mening om het volgende gaan; we zeggen al dat dit soort praktijken de oorzaak zijn van een immoreel systeem, is dit wel voldoende? Moeten wij hier überhaupt aandacht aan besteden?

[An archist]

Kinderen met het syndroom van down worden af en toe wel 'mongool' genoemd, maar ik dacht de meeste mensen het erover eens waren dat 'mongool' ofwel een persoon uit mongolië is, ofwel een scheldwoord.

[CJCM]

Op basis van New Kids on the Block was toch dat shirt?
Hoedan ook ik denk eerder dat het individualisering van de samenleving het ontbreken van een moreel compas veroorzaakt.
En die duistere humor doet ut hem wel bij vele ( oa mij ), wantja het beste vermaak blijft leedvermaak.

[Das war einmal]

Op basis van New Kids on the Block was toch dat shirt?
Hoedan ook ik denk eerder dat het individualisering van de samenleving het ontbreken van een moreel compas veroorzaakt.
En die duistere humor doet ut hem wel bij vele ( oa mij ), wantja het beste vermaak blijft leedvermaak.

Ik hou ook van zwarte humor, hell, metalocalypse zit bomvol zwarte humor. Ik zie dit shirt niet als zwarte humor maar eerder als een smakeloze vertoning waar een gebrek aan empathie of inlevingsvermogen van af straalt. Ik neem dat de producent van de shirts bijzonder kwalijk, dat mensen die zelf zo'n shirt dragen een 'verrekte mongol' zijn mag duidelijk wezen.

[Communist Pear]

Kinderen met het syndroom van down worden af en toe wel 'mongool' genoemd, maar ik dacht de meeste mensen het erover eens waren dat 'mongool' ofwel een persoon uit mongolië is, ofwel een scheldwoord.
In New Kids wordt het wel geschreeuwd naar iemand die echt syndroom van down heeft.

[Panda Tse Tung]

In New Kids wordt het wel geschreeuwd naar iemand die echt syndroom van down heeft.
Dat is nogal out of context. Want daarna krijg je 'hij is echt een mongol jonge'. En staat iedereen er een beetje chapperig bij.

Kapitalisme draait om winsten en een afbraak aan moraliteit creëerd nieuwe mogelijkheden tot winsten. De echte vraag is alleen welke vormen van normen en waarden/moraliteit al dan niet wenselijk zijn. 'Verrekte mongol' is daarbij naar mijn mening niet zo'n sterk voorbeeld van afbraak van moraliteit, enkel een lossere omgang met de taal. Gelijkende aan 'kanker-vet' (waar het woord kanker elke betekenis in heeft verloren).

[Ravachol]

'Moraliteit' as such is veelal een product van de bourgois discours. 'Moraal' ontwikkeld zich vooral als sociale normen en procedures als resultaat van culturele hegemonie, waar officiele instanties als kerk, barak en school en onofficiele instanties als familie (opvoeding), sociale groep,etc elkaar's morele richtlijnen veronderstellen en reproduceren en door haar manier van opereren conformisme aan deze 'moraal' afdwingen. De structuur en logica van het gros van de instanties (zowel officieel als onofficieel) is doorspekt met de logica van het kapitaal en zodoende is de moraal die zij sinds de opkomst van het kapitaal produceert ook een moraal doorspekt met de logica van het kapitaal.

'Moraliteit-as-such' bestaat dus niet echt, zoals Foucault al bediscussierd in zijn analyses van Nietzsche's "On the Genealogy of Morality".

Let wel dat ik hier 'moraal' en 'ethiek' als twee losse begrippen beschouw. Hoewel ik ook kritisch ben ten opzichte van ethisch absolutisme geloof ik wel in de noodzaak tot enig ethisch universeel framework en is vervallen in ultra-relativisme in mijn ogen gedoemd slechts de reactie te dienen.

Moraal en 'zeden' daarentegen zijn grotendeels sociale richtlijnen die het product zijn van bourgois discours en dienen dan ook zeker niet altijd verdedigd te worden en kritisch tegen het licht van de klassenstrijd gehouden te worden. De taak is aan de arbeidersklasse haar eigen moraal, haar eigen cultuur, haar eigen sociale genealogie te produceren, autonoom ten opzichte van het kapitaal.

Niet dat dit iets met New Kids te maken heeft maar aangezien dit een 'serieus' topic over Moraal moest worden dacht ik, ik post ook eens wat.

[Sasha]

niet dat ik het persoonlijk wil maken maar als jij zo'n probleem hebt met het mongel t-shit (wat ik btw ook zeer onsmakelijk vind), vand vind jij dan van dat pokemon plaatje dat je onlangs in de onzin plaatste en ik nog steeds overweeg te verwijderen. Je zal maar misbruikt zijn.....
t werpt mij de vraag op of je je ook druk zou maken over deze tshirts als het geen item in de media/politiek was.

[Ravachol]

Kijk als ik heel eerlijk ben ben ik van mening dat men het internet en veel entertainment media niet zo serieus moet nemen. Ik hou zelf van vrij grove, zwarte humor die soms op het absurde af kan zijn (4chan) maar juist omdat dit soort 'stereotyperings humor' eerder de stereotypeerder parodieert dan de 'doelgroep'. In het geval van New Kids zijn het de tjappies die in de zeik genomen worden en niet de 'mongol'.

Daar komt bij dat veel denigrerende termen hun negatieve, stigmatiserende lading volledig zijn verloren. Schelden met 'kanker' is een voorbeeld daarvan maar ook (hoewel dit heel context gevoelig is natuurlijk) de eeuwige revleft discussie over het gebruik van '****' en 'gay'. Dat plaatje waar psycho het over heeft heb ik geen moeite mee persoonlijk, het internet zit vol met zulke flauwe humor, maar ik probeer zelf revleft dit te besparen ;)

[Das war einmal]

niet dat ik het persoonlijk wil maken maar als jij zo'n probleem hebt met het mongel t-shit (wat ik btw ook zeer onsmakelijk vind), vand vind jij dan van dat pokemon plaatje dat je onlangs in de onzin plaatste en ik nog steeds overweeg te verwijderen. Je zal maar misbruikt zijn.....
t werpt mij de vraag op of je je ook druk zou maken over deze tshirts als het geen item in de media/politiek was.

Verwijder maar als je er problemen mee hebt. Het zou me inderdaad minder schelen als ik de enige was die er problemen mee heeft. Het gaat mij voornamelijk om het feit dat ouders van 'mongooltjes' protest hebben aangetekend waarna meneer de directeur eerst zogenaamd zijn excuses heeft aangeboden omdat hij niemand wou kwetsen en vervolgens doodleuk zegt dat zijn bedrijf midden in de samenleving staat en omdat het product gewild is. Een totaal gebrek aan inlevingsvermogen.

Goed, dit was dus slechts een voorbeeld, waar aan ik de discussie wou ophangen. Niet over de New Kids shirts zelf

Moraal en 'zeden' daarentegen zijn grotendeels sociale richtlijnen die het product zijn van bourgois discours en dienen dan ook zeker niet altijd verdedigd te worden en kritisch tegen het licht van de klassenstrijd gehouden te worden. De taak is aan de arbeidersklasse haar eigen moraal, haar eigen cultuur, haar eigen sociale genealogie te produceren, autonoom ten opzichte van het kapitaal.

Ben je niet van mening dan dat er al bepaalde waarden van de arbeidersklasse overeenkomen met de waarden in de huidige maatschappij? Racisme bijvoorbeeld wordt over het algemeen niet meer getolereerd en is officieel verboden.

[Ravachol]

Ben je niet van mening dan dat er al bepaalde waarden van de arbeidersklasse overeenkomen met de waarden in de huidige maatschappij? Racisme bijvoorbeeld wordt over het algemeen niet meer getolereerd en is officieel verboden.

Dat is het punt, 'waarden van de arbeidersklasse' is dus een lastig punt. Zoals ik al zei, ethiek en 'moraal' moet je los zien. Ik ben geen ethisch relativist, verre van zelfs. Maar de 'moraal', ook binnen de arbeidersklasse, van de maatschappij is het product van instituties en sociale processen, grotendeels geleid door de bourgois discours. Natuurlijk kan de arbeidersklasse zich losweken van deze culturele hegemonie en haar eigen 'moraal' ontwikkelen, autonoom tov het kapitaal. Anti-racisme is hier een voorbeeld van (hoewel hier meer haken en ogen aan zitten natuurlijk).

[Pirate Utopian]

New Kids is hilarisch.
Ik kan niet wachten op het volgende seizoen, met echte afleveringen van een half uur enzo.

Die shirts zijn zowiezo lomp er staat alleen maar een term op, die in door fictieve hangjongeren worden gebruikt die nauwelijks worden verheerlijkt en eerder met al hun stoere praatjes belachelijk gemaakt worden, iedereen met toegang tot een willekeurige "druk-je-eigen-t-shirt"-site had het kunnen maken.

Ook het schreeuwen naar een echt iemand met down syndroom doen ze zonder het te weten waarna ze zo zijn van "oh het is er echt één"
SfD-2TAlEdE

[Honggweilo]

deze is echter wat grover op dat gebied

http://www.101.tv/page/1012009/video/ff7941b92a1b4ab3d390bfb91564e599

[Das war einmal]

Een gebrek aan bewustwording van revolutionaire moraal gaat bij sommige zover dat ze je uitschelden voor nazi/derde weg positionist :rolleyes: http://www.revleft.com/vb/news-involving-muslims-t132204/index3.html als je voorstander bent van het afschaffen van de burka. Want dat mag je niet verbieden omdat het inbreuk is op 'de cultuur', met zulke idioten als 'kameraden' heb je geen wilders meer nodig.

Ik kots van de hypocrisie van sommige revolutionair- linkse figuren die wel terecht keihard de excessen van het christendom afwijzen maar de andere kant op kijken als het de islam betreft. Het uitschelden lijkt meer een vorm van projecteren te zijn.

[Ravachol]

Een gebrek aan bewustwording van revolutionaire moraal gaat bij sommige zover dat ze je uitschelden voor nazi/derde weg positionist :rolleyes: http://www.revleft.com/vb/news-involving-muslims-t132204/index3.html als je voorstander bent van het afschaffen van de burka. Want dat mag je niet verbieden omdat het inbreuk is op 'de cultuur', met zulke idioten als 'kameraden' heb je geen wilders meer nodig.

Ik kots van de hypocrisie van sommige revolutionair- linkse figuren die wel terecht keihard de excessen van het christendom afwijzen maar de andere kant op kijken als het de islam betreft. Het uitschelden lijkt meer een vorm van projecteren te zijn.

Het punt met religie en culturele elementen is dat een verbod simpelweg niet werkt. Als het aan mij ligt zou iedere bestaand cultureel paradigma en structuur weggevaagd en herzien worden. Een nieuwe wedergeboorte van de samenleving los van de eeuwen aan structuren en culturele patronen van opressie en autoriteit.

Maar door simpelweg een 'verbod' in te stellen. De enige manier waarop we rationeel en effectief kunnen ageren tegen reactionaire patronen in cultuur en religie is door langs klassenlijnen, van onderop te organiseren en de arbeidersklasse als arbeiders aan te spreken. Door de klassenstrijd (en in het geval van de anarcho's, eveneens de anti-autoritaire strijd) te ontwikkelen en te intensificeren zullen de arbeiders gaandeweg deze reactionaire patronen gaan herkennen als obstakel op het pad naar hun eigen autonomie en maximalisatie van hun materieele condities. Op dat punt kan men hier met volle kracht tegen aan slaan, dan heeft het het meeste effect.

[Das war einmal]

Het punt met religie en culturele elementen is dat een verbod simpelweg niet werkt. Als het aan mij ligt zou iedere bestaand cultureel paradigma en structuur weggevaagd en herzien worden. Een nieuwe wedergeboorte van de samenleving los van de eeuwen aan structuren en culturele patronen van opressie en autoriteit.

Maar door simpelweg een 'verbod' in te stellen. De enige manier waarop we rationeel en effectief kunnen ageren tegen reactionaire patronen in cultuur en religie is door langs klassenlijnen, van onderop te organiseren en de arbeidersklasse als arbeiders aan te spreken. Door de klassenstrijd (en in het geval van de anarcho's, eveneens de anti-autoritaire strijd) te ontwikkelen en te intensificeren zullen de arbeiders gaandeweg deze reactionaire patronen gaan herkennen als obstakel op het pad naar hun eigen autonomie en maximalisatie van hun materieele condities. Op dat punt kan men hier met volle kracht tegen aan slaan, dan heeft het het meeste effect.

Ja dat is ook waar ik voor sta, ik denk niet dat verbieden de beste optie is alleen ga ik me zeker niet inzetten voor het 'recht' om burqa's te mogen dragen. Dit 'recht', wat naar mijn mening gewoon naïef is om te veronderstellen, dat het überhaupt als recht gezien wordt, wordt door sommige mensen verheven tot iets waar niet over gediscussieerd mag worden, laat staan dat je het als onderdrukkend en reactionair beschouwt.

Het feit is dat in de huidige dominante cultuur, die ik absoluut niet als superieur beschouw, wel bepaalde waarden en rechten zitten die overeenkomen met van die 'ons'. Dat is ook niet zo gek aangezien het de vakbonden en linkse bewegingen waren die voor deze rechten. Die rechten acht ik hoger dan bepaalde culturele aspecten.

[Das war einmal]

Welke lijn er op de langere termijn ingeslagen moet worden is duidelijk. De vraag blijft echter: is het aan ons om ook uit te spreken over huidige excessen?

Om het concreter te maken: laatst was hier een filmpje waar een stel ogenschijnlijk Marokkaanse jongeren (afkomst doet er wat mij betreft niet zoveel toe, maar voor reactionairen echter wel) die antisemitische uitlatingen doen. Ik kan me aan dat soort uitspraken echt mateloos irriteren, zoals opgemerkt, kan dat zelfs lijden tot onvoldoende politiek onderbouwde uitspraken.
De discussie ronde uit op dezelfde conclusie waar we vaker opkomen. Het probleem is het systeem die van zichzelf corrupt en onethisch is en dan als resultaat krijg je dit soort fenomenen. Voor ons voldoet dit. Ik blijf me echter afvragen of dit soort verklaringen voldoende zijn om een kritische massa uiteindelijk achter ons te krijgen.

[Ravachol]

Ja dat is ook waar ik voor sta, ik denk niet dat verbieden de beste optie is alleen ga ik me zeker niet inzetten voor het 'recht' om burqa's te mogen dragen. Dit 'recht', wat naar mijn mening gewoon naïef is om te veronderstellen, dat het überhaupt als recht gezien wordt, wordt door sommige mensen verheven tot iets waar niet over gediscussieerd mag worden, laat staan dat je het als onderdrukkend en reactionair beschouwt.


Toch is dit een gevaarlijkere kwestie dan het lijkt. Natuurlijk vind ik de burqa een element uit patriarchale, sexistische gedragspatronen. Het probleem is dat het verbieden van de Burqa:

1. Vrijwel nooit uit die motivatie geschied. Een Conservatief-christelijk cultuurpatroon (het niet toelaten van vrouwen bij de SGP bijv.) zal nooit zo'n opheft veroorzaken. In de massamedia en bij de populisten wordt vooral tegen de Burqa geageerd omdat het iets van 'de anderen' is. In die zin moet men uitkijken op wat voor manier men ageerd hiertegen.

2. Ageren tegen de Burqa is symboolpolitiek, over het algemeen bedreven door rechts-populisten die WEL zoiets bij Moslims willen aanpakken maar dit niet consequent door willen trekken naar christenen en Joden om sexisme en patriarchale structuren ook daar te verwoesten.

Het enige rationele antwoord, zoals ik al stelde, is niet meegaan in de 'Burqa discussie' maar een radicaal proletarisch alternatief met een volledige afwijzing van ALLE sexistische culturele patronen, los van specefieke implementatie.



Het feit is dat in de huidige dominante cultuur, die ik absoluut niet als superieur beschouw, wel bepaalde waarden en rechten zitten die overeenkomen met van die 'ons'. Dat is ook niet zo gek aangezien het de vakbonden en linkse bewegingen waren die voor deze rechten. Die rechten acht ik hoger dan bepaalde culturele aspecten.

Ik acht klassensolidariteit en klassenstrijd hoger dan welke culturele paradigma's dan ook, waar het ook vandaan komt. Het punt is dat de REDEN van ageren vrij veel uitmaakt. Meegaan met rechts-populisten in 'die achterlijke cultuur' rethoriek brengt de proletarische beweging nergens. We moeten juist uit die molen van reproductie van bourgois paradigma's (zowel het liberaal-reformistische cultuur-relativisme en 'community-denken' (zie aufheben #17, Croissants & Roses) als het conservatief-rechts-populistische monoculturalisme). Door mee te gaan in hun discours bewegen we binnen HUN ideologische lijnen en spelregels. Laat het proletariaat haar eigen lijnen ontwikkelen en wars van die van de bourgois deze doorduwen.



Om het concreter te maken: laatst was hier een filmpje waar een stel ogenschijnlijk Marokkaanse jongeren (afkomst doet er wat mij betreft niet zoveel toe, maar voor reactionairen echter wel) die antisemitische uitlatingen doen. Ik kan me aan dat soort uitspraken echt mateloos irriteren, zoals opgemerkt, kan dat zelfs lijden tot onvoldoende politiek onderbouwde uitspraken.
De discussie ronde uit op dezelfde conclusie waar we vaker opkomen. Het probleem is het systeem die van zichzelf corrupt en onethisch is en dan als resultaat krijg je dit soort fenomenen. Voor ons voldoet dit. Ik blijf me echter afvragen of dit soort verklaringen voldoende zijn om een kritische massa uiteindelijk achter ons te krijgen.

Het kernprobleem dat je hier stelt is de 'kritische massa'.
Ik geloof niet dat de revolutie ontkentend gaat worden door maar genoeg mensen een lidmaatschapskaartje van welke revolutionaire organisatie dan ook te laten hebben. De accumulatie van pro-revolutionairen dient slechts om een sterk kader van toegewijde militanten op te bouwen.

De hoofdtaak is het ondersteunen en intensificeren van de klassenstrijd waar zij zelf plaatsvind. Als men langs klassenlijnen organiseert en klassenbewustzijn verhoogt dan eroderen we tegelijk het ethnisch denken. Daar waar men elkaar als economisch bondgenoot ziet in een collectieve strijd voor betere materieele condities kan geen plaats voor kleinburgerlijke divisies als racisme zijn.

[Das war einmal]

Toch is dit een gevaarlijkere kwestie dan het lijkt. Natuurlijk vind ik de burqa een element uit patriarchale, sexistische gedragspatronen. Het probleem is dat het verbieden van de Burqa:

1. Vrijwel nooit uit die motivatie geschied. Een Conservatief-christelijk cultuurpatroon (het niet toelaten van vrouwen bij de SGP bijv.) zal nooit zo'n opheft veroorzaken. In de massamedia en bij de populisten wordt vooral tegen de Burqa geageerd omdat het iets van 'de anderen' is. In die zin moet men uitkijken op wat voor manier men ageerd hiertegen.

2. Ageren tegen de Burqa is symboolpolitiek, over het algemeen bedreven door rechts-populisten die WEL zoiets bij Moslims willen aanpakken maar dit niet consequent door willen trekken naar christenen en Joden om sexisme en patriarchale structuren ook daar te verwoesten.

Het enige rationele antwoord, zoals ik al stelde, is niet meegaan in de 'Burqa discussie' maar een radicaal proletarisch alternatief met een volledige afwijzing van ALLE sexistische culturele patronen, los van specefieke implementatie.


Sluit ik me bij aan, ik wil echter wel benadrukken dat het pleiten voor 'multiculturalisme' ook verkeerd is, aangezien je daarmee ook seksistische/ discriminerende culturele aspecten aanvaard. Om zich tegen de rechts populisten te weren sluiten vele zichzelf noemende revolutionairen zich aan bij de opportunistische linkerzijde van het kapitaal. Zeg maar de PvdA die zich tegen Wilders keert. Dat is ook verkeerd, te meer omdat de PvdA zeker een bijdrage heeft geleverd aan de huidige problematiek. Ik heb ook niet voorgesteld om een dergelijk verbod te promoten, ik zie duidelijk de problemen, naast dat het hypocriet is mbt andere religieuse uitingen van discriminatie, is het aan de arbeidersklasse zelf om haar mensen te informeren over de reactionaire lading van bijvoorbeeld de burqa, in plaats van het via de burgerlijke rechtsinstanties voor elkaar te krijgen.


Ik acht klassensolidariteit en klassenstrijd hoger dan welke culturele paradigma's dan ook, waar het ook vandaan komt. Het punt is dat de REDEN van ageren vrij veel uitmaakt. Meegaan met rechts-populisten in 'die achterlijke cultuur' rethoriek brengt de proletarische beweging nergens. We moeten juist uit die molen van reproductie van bourgois paradigma's (zowel het liberaal-reformistische cultuur-relativisme en 'community-denken' (zie aufheben #17, Croissants & Roses) als het conservatief-rechts-populistische monoculturalisme). Door mee te gaan in hun discours bewegen we binnen HUN ideologische lijnen en spelregels. Laat het proletariaat haar eigen lijnen ontwikkelen en wars van die van de bourgois deze doorduwen.

Onze organisatie pleit in principe voor cultuur-relativisme voor de huidige situatie. Dat houdt concreet in: acceptatie van alle aspecten van een cultuur zo lang deze niet in strijd zijn met bijvoorbeeld de emancipatie. (ik weet eerlijk gezegd niet wat je bedoelt met de 'liberal-reformistische' versie daarvan)




Het kernprobleem dat je hier stelt is de 'kritische massa'.
Ik geloof niet dat de revolutie ontkentend gaat worden door maar genoeg mensen een lidmaatschapskaartje van welke revolutionaire organisatie dan ook te laten hebben. De accumulatie van pro-revolutionairen dient slechts om een sterk kader van toegewijde militanten op te bouwen.

Dit lijkt een tegengestelde opmerking. Het werven van leden voor de organisatie is dus belangrijk voor het opbouwen van een voorhoede beweging. Daarom lijkt het me ook belangrijk dat we ons moeten afvragen of het ook niet van belang is om een antwoord voor de huidige problematiek te hebben.


De hoofdtaak is het ondersteunen en intensificeren van de klassenstrijd waar zij zelf plaatsvind. Als men langs klassenlijnen organiseert en klassenbewustzijn verhoogt dan eroderen we tegelijk het ethnisch denken. Daar waar men elkaar als economisch bondgenoot ziet in een collectieve strijd voor betere materieele condities kan geen plaats voor kleinburgerlijke divisies als racisme zijn.

De versnippering van de collectiviteit in vergelijking met het vorige tijdperk van kapitalisme blijkt echter een groot probleem te zijn. In marxistische werken wordt er al gesproken van individualisering op de werkvloer in de laat 19e eeuw (hoewel ik me daar niet precies een voorstelling van kan maken).